Monterroso celebra a Feira de Santos, a «feira das feiras» que mantén viva a alma do rural galego
Máis de oito séculos de historia avalan unha das grandes citas do calendario galego, que cada 1 de novembro reúne milleiros de persoas
Laura Moure/Monterroso
Hai lugares aos que se vai mercar e lugares aos que se vai sentir. Monterroso é, cada 1 de novembro, unha mestura das dúas cousas. Cando chega o Día de Todos os Santos, a vila convértese nun enorme punto de encontro no que o bulicio dos postos, o arrecendo dos produtos da terra e as conversas entre coñecidos compoñen unha estampa que forma parte da memoria colectiva de Galicia.
É a Feira de Santos, coñecida como a «feira das feiras», unha celebración que atravesa os séculos sen perder a súa esencia e que continúa sendo unha das grandes expresións da identidade comercial e cultural do rural galego. Unha cita na que o pasado e o presente camiñan xuntos e na que cada xeración atopa os seus propios motivos para volver.
A súa historia remóntase á Idade Media, con referencias documentais que sitúan a feira no ano 1219. Máis de oito séculos despois, aquela tradición comercial segue convocando persoas chegadas de diferentes puntos de Galicia e doutros lugares, atraídas pola variedade dos produtos, o ambiente e a singularidade dunha xornada que vai moito máis alá das compras.
Unha vila convertida nun gran mercado
Desde primeiras horas da mañá, Monterroso muda o seu ritmo habitual. As rúas énchense de visitantes, os postos abren as súas portas e os vendedores preparan unha xornada intensa, na que a actividade comercial se mestura cos saúdos, as conversas e os encontros inesperados.
Hai quen chega coa lista da compra preparada, quen aproveita para buscar aquel produto que non atopa durante o resto do ano e quen simplemente acode porque non concibe o 1 de novembro, festivo, sen pasear pola feira. Tamén están os que regresan á vila por estas datas, convertendo a celebración nunha ocasión para reencontrarse coa familia, cos amigos e coas propias raíces.
A Feira de Santos ten esa capacidade de reunir realidades diferentes nun mesmo espazo. O comercio tradicional convive con artigos de todo tipo, mentres os visitantes percorren os corredores sen présa, deténdose aquí e acolá, preguntando prezos ou descubrindo produtos que espertan a súa curiosidade.
Os sabores da terra, protagonistas da tradición
Se hai algo que define as grandes feiras galegas é a súa relación coa terra. En Monterroso, os produtos agroalimentarios ocupan un lugar destacado e permiten descubrir unha parte da riqueza gastronómica da contorna.
PUBLICIDADE
Na Cúpula, o espazo dedicado aos produtos agroalimentarios, os visitantes poden atopar queixos, mel, castañas, noces, embutidos e outras elaboracións que poñen en valor o traballo dos produtores e a calidade da despensa galega. Son sabores que falan de outono, de colleitas e de saberes transmitidos ao longo do tempo. Produtos que conectan a feira coa vida das aldeas e co traballo de tantas persoas que manteñen viva a actividade agraria e gandeira.
E, entre paseo e paseo, a gastronomía convértese tamén nunha escusa para facer unha pausa e compartir mesa. Porque a Feira de Santos non se entende sen esa dimensión social na que comer, conversar e gozar da xornada forman parte dunha mesma experiencia.
O gando e o polbo, imaxes que forman parte da memoria
A tradición gandeira está profundamente ligada á historia das feiras galegas, que durante séculos foron espazos fundamentais para a compra e venda de animais e para a economía das familias labregas.
En Monterroso, esa relación co mundo rural forma parte da identidade da celebración. A feira lembra aqueles tempos nos que os desprazamentos se facían a pé, os tratantes pechaban acordos e as transaccións comerciais contribuían a soster a economía de numerosas casas.
Ao mesmo tempo, o polbo e a gastronomía tradicional forman parte do imaxinario destas grandes citas. Sentar á mesa despois de percorrer os postos é case un ritual para moitas persoas, unha maneira de completar a xornada e de gozar dos sabores que acompañan as feiras de toda a vida.
Máis de oito séculos unindo xeracións
As feiras foron moito máis ca mercados. Durante séculos, constituíron auténticos centros de comunicación para a sociedade rural, lugares onde se intercambiaban produtos, pero tamén novas, experiencias e coñecementos. Eran espazos nos que se pechaban acordos, se fortalecían relacións e se construía comunidade.
A Feira de Santos continúa conservando parte dese espírito. Aínda hoxe, entre os postos, hai conversas que se repiten cada ano, familias que manteñen o costume de acudir xuntas e persoas que lembran como os seus pais e avós xa vivían esta mesma xornada.
É precisamente esa continuidade a que lle dá un valor especial. Nunha sociedade cada vez máis acelerada e dixitalizada, Monterroso mantén unha cita na que o contacto directo, a proximidade e a relación entre as persoas seguen ocupando un lugar fundamental.
Declarada Festa de Interese Turístico de Galicia en 2011, a Feira de Santos é tamén unha oportunidade para reivindicar a importancia do comercio tradicional, dos produtores locais e dunha cultura rural que segue tendo moito que contar.
PUBLICIDADE
A «feira das feiras» é moito máis ca unha tradición
O éxito da Feira de Santos non se explica unicamente pola súa dimensión nin pola cantidade de postos que cada ano ocupan as rúas de Monterroso. A súa forza reside na capacidade de seguir convocando persoas, de espertar lembranzas e de facer que unha tradición medieval continúe formando parte da vida actual.
Porque hai celebracións que se poden describir con datos, pero que só se comprenden de verdade cando se viven. Cando se escoita o murmurio da xente, se percorren os postos, se recoñece unha cara coñecida entre a multitude ou se comparte unha comida arredor da mesa.
Cada 1 de novembro, Monterroso convértese así nun escaparate da Galicia máis auténtica, esa que conserva os seus costumes sen renunciar ao presente e que entende que as tradicións non son cousas do pasado, senón un patrimonio que se mantén vivo grazas ás persoas que o fan posible.
Comentarios